IMG_0865

John Berger’le ilk tanışmam “G” ile olmuştu. Kitapla yıldızımız bir türlü barışmamıştı. Ne zaman elime alsam sanki bütün kahramanlar kendi aralarında fısıldaşıyor ve sırlarını benden saklıyorlardı. İstenmediğimi hissettim ve çantamdaki ağırlığından kurtulup kütüphanenin bir köşesine bıraktım. Ama çok gençtim, kıymet bilmeyecek kadar genç…”G”den sonra aşık oldum, evlendim, çocuk doğurdum, büyüttüm, okulu bitirdim, işe girdim, işten atıldım, işe girdim işten ayrıldım. 5 kez ev değiştirdim, yaşamaya, hayat kurmaya, büyümeye devam ettim ve çok önemli birşey öğrendim “kıymet bilmek”. John Berger’le yıllar sonra yeniden yolumuzun kesişmesi de “Kıymetini Bil Herşeyin” adlı güzel kitabı ile oldu ve arkasından “ Kral”, “A’ dan   X’e”, “ Görme Biçimleri” geldi. Hepsini çok severek okudum ve bu sefer her yazdığının kıymetini bildim.

Bu hafta başında son kitabı “ Uçuşan Etekler”’i aldım ve dün işe giderken vapurda martıların çığlıkları eşliğinde okudum. Vapur Beşiktaş’a yanaştığında kitap bitmiş ve kalbime kocaman siyah bir ağırlık oturmuştu.

Uçuşan Etekler, John Berger’in oğlu ile beraber ölen karısının ardından yazdıkları incecik, dokunaklı bir ağıt. Bana getirdiği rüzgarda başka dokunaklı, hüzünlü hikayeler de vardı; Haneke’nin filmini anımsadım mesela “Aşk”ı sonra Althusser’in “Gelecek Uzun Sürer” de karısını anlattığı bölümleri, Andre Gorz’un küçük bir mücevher olan “Son Mektup” adlı kitabını ve tabi ki Hayrabed ile Zabel’i ….

“Uçuşan Etekler” mavi bir uçurtma gibi peşine başka hayatlar ve başka hikayeler de takıp hayatımın en hüzünlü dalına takılıp kaldı; hangisinin önce gideceğini bilemeyen yaşlı çiftler.

John Berger, 1926 doğumluymuş; tam 88 yaşında ve artık ölüme hayattan çok daha yakın. Karısının gözünün önünde acı çektiğini, yavaş yavaş küçüldüğünü ve ölüme hazırlandığını görmüş ve onunla birlikte bir bavul da kendine hazırlamış. “Uçuşan Etekler” işte bu bavulun içinden dökülenler; birlikte yaşanan onca yıldan sonra elimizde kalacak olanlar. Biraz anı, güneşte parlayan birkaç saç teli, ensesinde çocukluktan kalma sabun kokusu, birlikte kurulmuş hayaller ve bıraktığı büyük boşluk….Bazıları bunların toplamına hayat diyor….

Uçuşan Etekler, Yves Berger ve John Berger, Çeviri; Beril Eyüboğlu, Metis Yayınları.